Ecologische bermen

Tilburg werkt aan een nog groenere toekomst. Op diverse bedrijventerreinen gaat de gemeente de bermen duurzamer en ecologisch beheren.

Huidige situatie

De bedrijventerreinen Het Laar, Katsbogten, Kraaiven en Loven hebben een grotendeels traditionele inrichting, waarbij de openbare ruimte ondergeschikt is aan de functies op het terrein. De openbare ruimte bestaat veelal uit bestrating en de bermen zijn sober en praktisch. Zo bieden de bermen ruimte voor kabels- & leidingen, borden, fiets- en wandelpaden en verlichting. Op sommige plekken wordt de berm ook misbruikt als parkeerruimte. Door het huidige gebruik en beheer van de bermen is de ecologische waarde van de grasvegetatie laag.

De gemeente hanteert 3 manieren van bermbeheer op de bedrijventerreinen:  

1.    Gazonbeheer
Het gazonbeheer wordt voornamelijk toegepast in bermen langs interne ontsluitingswegen en ter hoogte van dienstverlenende bedrijven. Dit beheer is vooral gericht op het bereiken van een specifiek beeld- en kwaliteitsniveau. Hiervoor wordt intensief gemaaid, zodat het gras slechts enkele centimeters hoog wordt.

2.    Ruw graslandbeheer
Ruw graslandbeheer wordt voornamelijk toegepast in bermen met bomen en op de taluds van watergangen. Het fijngemalen gras blijft liggen als voeding. De berm wordt 2 tot 4 keer per jaar gemaaid.

3.    Bloemrijk graslandbeheer
Dit beheer vindt voornamelijk plaats op plekken waar sprake is van brede bermen, vaak langs grotere doorgaande wegen. De berm wordt jaarlijks 1 of 2 keer gemaaid.

Wilt u weten hoe de berm voor uw bedrijf op dit moment wordt beheerd? Kijk dan op de kaart van het betreffende terrein:
Huidig bermbeheer Het Laar
Huidig bermbeheer Katsbogten
Huidig bermbeheer Kraaiven
Huidig bermbeheer Loven

Wat is ecologisch bermbeheer?

Ecologisch bermbeheer heeft als doel om de verblijf- en verbindingsfunctie voor diverse diersoorten zoals vlinders in de bermen langs wegen te verbeteren. Hierdoor verbinden de bermen op het bedrijventerrein natuurgebieden buiten de bedrijventerreinen met elkaar. Dit draagt bij aan een betere uitwisseling tussen leefgebieden van verschillende diersoorten.

Voor het realiseren ecologisch bermen door middel van beheer is het wenselijk om:
•    het aantal keren maaien van de berm te beperken tot maximaal 3 keer per jaar;
•    zo laat mogelijk in het jaar de bermen te maaien, waarbij het maaisel 1 tot 3 dagen mag blijven liggen, maar daarna moet worden afgevoerd. Het afvoeren van het maaisel heeft als doel de berm te verschralen. Hierdoor krijgen meer verschillende grassoorten de ruimte om te groeien en dit vergroot ecologische waarde van de berm;
•    het gras in meerdere etappes te maaien en niet alles tegelijk. De bermen worden in golvende bewegingen gemaaid (sinusbeheer) en daarbij wordt het gras niet korter dan 10 cm;
•    in de winter 15% tot 30% van de grasvegetatie te laten staan als leefgebied voor verschillende diersoorten;
•    niet te maaien bij lange droogte of langdurige neerslag om het gras zoveel mogelijk intact te houden;
•    zo minimaal mogelijk te maaien rondom de boomstammen.

Omvorming naar ecologische bermen

Er is onderzocht welke bermen van de diverse bedrijventerreinen kunnen worden omgevormd naar interessantere bermen voor diverse diersoorten zoals vlinders, vogels en amfibieën. Zo wil de gemeente zowel lokaal als op stadsniveau de natuurwaarde vergroten en de ecologische bermen leveren een bijdrage aan de groene uitstraling van het bedrijventerrein.

Voor het bepalen van de ecologische potentie van de bermen zijn criteria gehanteerd zoals de huidige grondwaterstand, bodemsamenstelling, breedte van de berm, maar ook aspecten als (verkeers)veiligheid, functie van de bedrijven en de aanwezigheid van afval in de berm. Wilt u inzicht in alle gehanteerde criteria voor ecologisch bermbeheer? Open het bestand Criteria ecologisch bermbeheer.

Voor het bepalen van de daadwerkelijke potentie van een ecologische grasvegetatie vindt er ook monitoring plaats van de bermen. Het omvormen van een intensief gemaaide berm naar een ecologisch waardevolle bermvegetatie duurt vaak 5 tot 10 jaar. Monitoring wijst uit of na 5 tot 10 jaar het bermbeheer extensiever (minder dan 3 keer per jaar maaien) kan worden uitgevoerd om de gewenste ecologisch vegetatie te bereiken of behouden.

Beheergroepen ecologische bermen

Door de bermen ecologisch te beheren ontstaat er het hele jaar een afwisselend beeld. Hierboven ziet u hoe de bermen er gedurende het jaar uitzien bij ecologisch bermbeheer. De exacte samenstelling van grassoorten in de berm kan per locatie verschillen. Op de bedrijventerreinen worden 3 manieren van ecologisch bermbeheer toegepast:

1.    A1a ruigtebeheer:
Deze bermen worden na half juni (na het broedseizoen), augustus en eind september gemaaid. Tijdens het maaien blijft 30% van de vegetatie staan.

2.    A1b kruiden- en faunarijk graslandbeheer:
Deze bermen worden na half juni (na het broedseizoen), augustus en eind september gemaaid. Tijdens het maaien blijft 30% van de vegetatie staan.

3.    D1a rietzoom:
Rietkragen en rietvelden worden 1 keer per jaar gemaaid tussen 1 oktober en 1 maart, voordat het broedseizoen begint. Er blijft 30% van de vegetatie staan. Het maaisel word afgevoerd. Hierdoor is er altijd sprake van meerjarig riet. Dit is gunstig voor het overwinteren van diverse amfibie-, insecten- en vogelsoorten. Bij groot onderhoud van de watergangen wordt ook het bagger en slib afgevoerd.

Aanvullend beheer:
De grassen in een ecologische berm hebben verschillende hoogten, van 20 tot circa 80 cm. De (verkeers)veiligheid blijft echter altijd van groot belang. De gemeente maait daarom intensiever op bepaalde plekken, zodat het verkeer duidelijk overzicht houdt, zoals bij kruiszingen. Ook langs de hekwerken van de bedrijven wordt het gras regelmatig gemaaid.
Op een aantal plekken komt (veel) afval voor in de bermen. Op plekken waar veel afval voorkomt is ecologisch bermbeheer lastiger, maar niet onmogelijk. Het regelmatig opruimen van afval is daarbij wenselijk.

Wilt u weten welke bermen ecologisch beheerd worden? Kijk dan op de kaart van het betreffende terrein:
Ambitie ecologisch bermbeheer Het Laar
Ambitie ecologisch bermbeheer Katsbogten
Ambitie ecologisch bermbeheer Kraaiven
Ambitie ecologisch bermbeheer Loven

Ook helpen de biodiversiteit te vergroten?

Als bedrijf kunt u een bijdrage leveren aan de biodiversiteit door uw bedrijventerrein te vergroenen. De gemeente Tilburg wil de bermen van de bedrijventerreinen beschikbaar stellen om door u zelf te laten beheren. Zo kunt u zelf bijdragen aan meer biodiversiteit en een groenere uitstraling van uw voorterrein. Heeft u groene ideeën over de berm(en) of het terrein van uw eigen bedrijf, laat het dan weten via het reactieformulier.

Vervolg

Dit najaar wordt het ecologisch advies voor de bermen van de bedrijventerreinen verder uitgewerkt op basis van de binnengekomen reacties en vervolgens vastgesteld. Vanaf het najaar 2021 worden de ecologische bermen geleidelijk gerealiseerd.