logo Gemeente Tilburg Gemeente Tilburg

Veelgestelde vragen optimalisatie Wilhelminakanaal

Op deze pagina staan de vragen die het meest gesteld worden over de optimalisatie van het Wilhelminakanaal, met de bijbehorende antwoorden.

Wat gaat er gebeuren aan het Wilhelminakanaal?

Het Wilhelminakanaal in Tilburg is niet geschikt voor grote binnenvaartschepen, waardoor bedrijven langs het water in haven Loven niet goed bereikbaar zijn. Met de ‘Optimalisatie Wilhelminakanaal’ wil de gemeente de haven Loven bereikbaar maken voor grotere en duurzamere schepen voor nu en in de toekomst.

Waarom wil de gemeente dit?

De schepen die nu naar haven Loven kunnen varen, zijn niet toekomstbestendig. Ze worden niet meer verduurzaamd en zullen uiteindelijk uit de binnenvaart verdwijnen. Dit betekent dat alle goederen die nu via het water naar haven Loven gaan, straks per vrachtwagen vervoerd moeten worden. Dit verhoogt de druk op het wegennet in en rondom Tilburg en is niet duurzaam. De gemeente wil het Wilhelminakanaal optimaal blijven gebruiken voor duurzaam goederenvervoer over het water.

Wie is eigenaar van het kanaal? 

De Staat der Nederlanden, beheerder is Rijkswaterstaat Zuid-Nederland.

Wat zijn de ingrepen die wij in de omgeving gaan zien?

Kort samengevat:

  • Drie beweegbare bruggen (Waalstraat, Lijnsheike en Heikantsebaan) worden vervangen door nieuwe bruggen met een grotere doorvaartbreedte. Ook vergroten we de breedte van de rijbaan/fietspad voor wegverkeer en het trottoir op de bruggen Waalstraat en Heikantsebaan .
  • Twee wachtplaatsen voor grotere schepen worden aangelegd, waardoor de kanaaloever landinwaarts wordt verplaatst.
    Eén wachtplaats komt aan de zuidelijke oever, ten westen van de brug bij de Dr. Deelenlaan.
    De andere wachtplaats komt aan de noordoostelijke oever, ten oosten van de brug bij de Heikantsebaan.
  • De damwanden in de buitenbocht tussen bruggen Lijnsheike en Heikantsebaan worden vervangen.

Wordt het kanaal op bepaalde punten ook echt verbreed?

Ja, op twee plaatsen komen fysieke verbredingen van het kanaal voor de twee wachtplaatsen:

Ten westen van de brug Dr. Deelenlaan wordt de zuidelijke oever over een lengte van circa 120 meter zo’n 3,0 meter landinwaarts verschoven voor een grotere wachtplaats.

Tussen de brug Heikantsebaan (bij de Centaurusweg/Petrus Loosjesstraat) en de insteekhaven Loven wordt de oever over een lengte van circa 150 meter zo’n 3,0 meter landinwaarts verschoven voor een grotere wachtplaats. Dit is nabij de Centaurusvijver.

Hoeveel extra schepen gaan er varen als gevolg van deze plannen?

Het aantal recreatievaartuigen blijft naar verwachting gelijk. 

De ontwikkeling van de trimodale terminal op de Kop van Loven kan (theoretisch) leiden tot maximaal 2.920 extra beroepsvaartpassages met CEMT-klasse IV -schepen per jaar.
Wel is er onzekerheid over de ontwikkeling van het scheepvaartaanbod bij de bestaande watergebonden bedrijven op Loven. Met de nu bekende inzichten , wordt daar geen stijging voorzien van het scheepsaanbod (in aantallen).

Zorgen de grotere/extra schepen voor meer geluidshinder en/of luchtvervuiling?

Grotere schepen zijn veelal nieuwer dan de klasse II-schepen die er in de huidige situatie kunnen varen. Daarnaast vervoeren de grotere schepen meer goederen per schip. De uitstoot van grotere schepen is kleiner dan de uitstoot van kleine schepen. De machinekamers van grotere schepen zijn beter geïsoleerd dan die van kleinere schepen, dus de geluidsuitstraling per schip zal gelijk zijn aan of mogelijk zelfs minder zijn dan in de huidige situatie. De klasse IV schepen die naar de trimodale terminal op Loven gaan varen zullen emissieloos zijn. Deze schepen gebruiken dus geen verbrandingsmotor voor hun aandrijving en zijn daarom sowieso stiller dan schepen met een verbrandingsmotor.

Komen er (extra/meer) gevaarlijke stoffen over het kanaal?

In de huidige situatie mag er met gevaarlijke stoffen (klasse I-kegelvaart) worden gevaren. Dit verandert niet door de aanpassingen aan het kanaal.

Wat hoor ik als de bruggen opengaan? Of als de schepen moeten wachten bij de wachtplaatsen? 

Bij brugopeningen zal het omgevingsgeluid vergelijkbaar zijn met de huidige situatie. Dit geluid komt van wachtende auto's, scooters en pratende fietsers, het geluid van wachtende en langs varende schepen en ook een belsignaal als de slagbomen naar beneden gaan. 

Is haven Loven ook geschikt voor deze grotere schepen?

Ja, de insteekhaven Loven wordt, voor zover deze nog niet geschikt is voor de grotere klasse IV-schepen, hierop aangepast. De breedte van haven Loven is al geschikt voor klasse IV-schepen.

Gaan er extra overslagbewegingen plaatsvinden in haven Loven als gevolg van deze ontwikkeling?

Het doel van de verbetering van de bereikbaarheid van haven Loven is dat deze toekomstbestendig en duurzaam bereikbaar blijft via het water. Daardoor komen meer goederen van en naar haven Loven via het water. Alle schepen zullen geladen en gelost moeten worden. Of hiermee in totaliteit ook meer geladen en gelost gaat worden, is nog niet precies te zeggen. Diverse bedrijven zullen een modal shift (verandering van vervoerwijze) maken. Grondstoffen/goederen die eerst per vrachtwagen werden aangevoerd/afgevoerd komen nu per schip. Daarmee verandert het aantal handelingen voor laden en lossen niet direct, maar wel in welk vervoersmiddel dit gebeurt (vrachtwagen/schip/trein).

Hoe lang zijn de bruggen ‘open' als er een schip doorvaart?

Dat is afhankelijk van het aantal en type schip/schepen dat bij die passage door een brug vaart. Een aantal pleziervaartuigen dat achter elkaar door de brug vaart in één brugopening zal er waarschijnlijk langer over doen dan één vrachtschip. In feite is er een vergelijkbare situatie als op dit moment wanneer de bruggen opengaan. 

Op de website isdebrugopen.nl is alle informatie met betrekking tot brugopeningen van de Dr. Deelenlaan te vinden. Deze brug is qua afmetingen vergelijkbaar met de bruggen die worden vervangen. Als deze brug opengaat, is hij gemiddeld 5 minuten dicht voor het wegverkeer (gebaseerd op analyse van ca. 15.000 brugpassages)

Kan het voorkomen dat er meerdere bruggen tegelijkertijd ‘open' zijn?

In theorie zou dat kunnen, maar  ervaring leert dat schepen als een 'groepje' komen aanvaren. Ze varen dan vlak achter elkaar door de eerste brug en direct daarna ook door de volgende brug. Zij varen dan in colonne door richting de Piushaven of Eindhoven.

Gaan de extra schepen ook ‘s nachts varen?

Daar moet rekening mee gehouden worden omdat de haven en het kanaal 24 uur per dag bruikbaar zijn voor scheepvaartverkeer. De bruggen en sluizen in het Wilhelminakanaal worden 24 uur per dag bediend. Of er in de praktijk veel schepen in de nacht zullen gaan varen, is niet bekend.

Wat is het verschil tussen klasse II- en klasse IV-schepen?

Het verschil zit in de afmeting van de schepen en daarmee het laadvermogen. Op dit moment mogen er in dit deel van het kanaal schepen varen met een maximale afmeting van 63m x 7,25m met een maximale diepgang van 2,10m. Deze schepen kunnen zo’n 500 ton per schip vervoeren. Na de realisatie van het project Optimalisatie Wilhelminakanaal kunnen er schepen van 90 x 9,50 meter varen met een diepgang van 2,10 m. Met deze schepen en deze diepgang kan er zo’n 950 ton lading vervoerd worden. De maximale hoogte wordt niet anders dan in huidige situatie, omdat er geen wijziging aan de vaste bruggen plaatsvindt.

Geldt het eenrichtingsverkeer ook voor pleziervaart en voor klasse II-schepen? 

Het afwisselend enkelstrooks vaarwegprofiel (het om-de-beurt-varen) geldt in dit gedeelte van het Wilhelminakanaal voor alle schepen langer dan 20 meter. Dus voor zowel beroepsvaart als voor pleziervaart langer dan 20 meter. 

Wanneer is de ingebruikname door grotere schepen?

De planning moet nog verder worden uitgewerkt, maar de verwachting is dat de klasse IV-schepen rond 2030hier kunnen varen. 

Er lopen diverse Sternet-fietsroutes langs het kanaal en over de bruggen. Gaat daar iets aan veranderen?

Nee, dat gaat niet veranderen door de aanpassingen aan het kanaal.

Wat ga ik merken van de werkzaamheden? Wat gaat er fysiek wijzigen aan het kanaal? 

Tijdens de werkzaamheden zal er overlast zijn. De drie beweegbare bruggen die wij vervangen, worden tijdelijk afgesloten. Daarnaast is er roverlast van de bouwactiviteiten. Er wordt gewerkt met heimachines, kranen, graafmachines en kleiner materieel. 

Fysiek zijn er wijzigingen, maar de oever van het kanaal gaat nauwelijks wijzigen. Buiten de twee nieuwe wachtplaatsten, komen er in de voormalige zwaaikom ten oosten van de Midden-Brabantweg buispalen in het water. Hier kunnen straks aanmeren om te wachten. 

Wat gaat dit project precies kosten? En wie gaat dit betalen?

Het vastgestelde budget voor het project is 49.3 miljoen euro, waarbij de gemeente Tilburg, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de provincie Noord-Brabant elk een derde van de kosten betalen. De afspraken hierover zijn vastgelegd in de bestuursovereenkomst die in maart 2026 is ondertekend.

Zie ook: Bestuursovereenkomst Project Optimalisatie Wilhelminakanaal tussen Kraaiven en Loven | NDFR

Wanneer wordt er gestart met de werkzaamheden? 

Wanneer de fysieke werkzaamheden buiten gaan starten, is nog niet helemaal duidelijk. Dit hangt mede af van de te doorlopen ruimtelijke procedure en de voorbereiding en aanbestedingsfase. Voorlopig verwachten we dat dit rond 2029 zal zijn.

Hoelang gaan de werkzaamheden duren?

De verwachting is dat dit ca. 1,5 jaar zal zijn. De werkzaamheden vinden verspreid over het traject plaats. 

Is het kanaal gestremd voor schepen tijdens de werkzaamheden?

We houden het kanaal tijdens het werk zo veel mogelijk open voor de scheepvaart. Wel zal er hinder zijn, want het is helaas onmogelijk om alle werkzaamheden uit te voeren zonder stremming(en) van het kanaal. De verwachting is dat er meerdere sluitingen zijn van wat kortere duur (bijvoorbeeld een week).

Gaat de pleziervaart hinder ondervinden tijdens de werkzaamheden en na de oplevering als ook grotere schepen gebruik maken van het WHK?

Tijdens de werkzaamheden zal er hinder zijn voor de scheepvaart. Dit kunnen we niet helemaal voorkomen, maar we proberen de overlast zoveel mogelijk te beperken. Na de ingebruikname van dit deel van het kanaal, moeten alle schepen rekening met elkaar blijven houden, net zoals dat nu al het geval is.

Komen er in het kanaal extra voorzieningen om uit het kanaal te klimmen? Zowel voor personen als voor dieren?

Er komen voorzieningen die volgens de geldende richtlijnen worden voorgeschreven. 

Komt er een aslast-beperking bij de nieuwe brug Heikantsebaan?

De nieuwe bruggen worden gebouwd volgens de laatste regelgeving. Ze kunnen daardoor zwaarder verkeer dragen dan de oude bruggen. Er komen geen extra aslastbeperking voor vrachtauto’s. De wettelijke beperkingen die hierop van toepassing zijn voor wegverkeer blijven gelden.

Wat is een planteam?

Het planteam geeft de gemeente advies over ontwikkelingen in de stad; bijvoorbeeld over het effect op het woongenot, de inrichting van openbare plekken, schaduwwerking of verkeerssituatie. Het planteam geeft aan welke waarden zij belangrijk vindt en welke kansen zij ziet voor een plan. Het planteam schrijft een formeel, schriftelijk advies aan de gemeente en heeft een gekwalificeerd adviesrecht. Dit houdt in dat het advies weliswaar niet bindend is, maar dat de gemeente alleen schriftelijk en met een duidelijke motivatie mag afwijken van (onderdelen van) het advies. Het advies van het planteam wordt bij de besluitvorming over het plan ook aan het college en de raad aangeboden.

Wie zitten er in het planteam?

Idealiter bestaat een planteam uit ongeveer 10 deelnemers die een afspiegeling vormen van de bewoners en ondernemers uit de directe omgeving. Het planteam wordt begeleid door een onafhankelijk voorzitter.

Is er ook een planteam voor het project Optimalisatie Wilhelminakanaal?

Ja, in 2025 is een planteam samengesteld. Deelnemers zijn uitgenodigd om zich hiervoor aan te melden tijdens een informatieavond op 11 december 2024. Het planteam is in 2025 driemaal bij elkaar geweest om te spreken over de plannen. Het planteam heeft een advies uitgebracht aan het college van b&w over de plannen voor het Wilhelminakanaal. Het college moet nog formeel reageren op dit advies. Dat zal het college doen door middel van een collegebesluit. Dit volgt waarschijnlijk in het najaar van 2026.
 

Welke stappen worden er de komende tijd gezet?

In maart 2026 is de bestuursovereenkomst voor het project getekend. In 2026 doorlopen we de planologische procedure. Dit is voor het project een BOPA (Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit). Ook wordt een ingenieursbureau gezocht om het contract op te stellen. De verwachting is dat we het project in 2028 kunnen aanbesteden. 

Wanneer is het zeker of de plannen doorgaan?

Als de planologische procedure doorlopen is kan met zekerheid worden aangegeven of de plannen doorgaan. Dit zal op zijn eind 2026 duidelijk zijn. 

Hoe kan ik meedenken over de plannen?

Het participatietraject heeft in 2025 plaatsgevonden (zie bij Planteam meer informatie hierover).

Hoe kan ik bezwaar maken tegen de plannen?

Wanneer je het niet eens bent met de plannen of suggesties hebt om onderdelen te verbeteren kun je dit altijd melden bij de gemeente, via het mailadres wilhelminakanaal@tilburg.nl. Daarnaast kun je bezwaar aantekenen tegen het nog te nemen besluit door gemeente Tilburg over de BOPA. 

Wanneer is het kanaal geschikt voor de grotere schepen?

De planning moet nog verder worden uitgewerkt, maar op basis van de informatie die er nu is wordt dit voor 2031 verwacht.

Ik heb een vraag, waar kan ik terecht? 

Vragen over het plan, kun je mailen naar wilhelminakanaal@tilburg.nl of naar Jozef Sebregts: jozef.sebregts@tilburg.nl (projectleider gemeente Tilburg).