Gemeente Tilburg Gemeente Tilburg Landschap Pauwels is een uitgestrekt gebied ten zuiden van De Loonse en Drunense Duinen en Kaatsheuvel /de Efteling en ten noorden van Tilburg. Een unieke omgeving waar natuur, landbouw, recreatie, water, cultuurhistorie en energie samenkomen.
Landschap Pauwels is een fijne plek om te wandelen, te fietsen of gewoon te genieten van rust en ruimte. Kijk eens op landschappauwels.nl. Daar vind je leuke activiteiten en mooie wandel- en fietsroutes. Treed eens buiten het gebaande pad en ontdek Landschap Pauwels.
Sinds 2019 werkt de gemeente aan de ontwikkeling van Landschap Pauwels. Dit doen we samen met 9 partners en veel betrokken mensen en organisaties in het gebied. Vanuit het masterplan Pauwels verstevigen we de recreatie, landbouw en waterhuishouding in het gebied. We werken hier ook aan slim water- en klimaatlandschap. Dat betekent: beter omgaan met hitte, droogte en heftige regenbuien. Zo maken we het gebied klaar voor de toekomst.
Om dit te bereiken, werken we aan verschillende projecten. Hieronder een overzicht daarvan.
Het water- en klimaatlandschap is het gebied ten noorden van de stadsrand van Tilburg tussen De Spinder en Zwaluwenbunders. Hier willen we water opvangen, zuiveren en hergebruiken, zodat er minder wateroverlast is in de stad. Ook versterken we zo de natuur en landbouw in Pauwels. Zo helpen we de stad en het platteland en zorgen we dat het gebied klaar is voor de toekomst. Bekijk de video op Vimeo om te zien hoe we dat gaan doen.
In het Noorderbos ligt een bijzonder project: de Waterharmonica. Tot 1972 lagen hier vloeivelden die het afvalwater van de textielindustrie zuiverden. Daarna nam de rioolwaterzuivering de rol van de vloeivelden over. In 2000 werd op de oude vloeivelden het Noorderbos aangelegd. Nu hebben we plannen om het bosgebied ook weer te gaan gebruiken als een waterharmonica om water op een natuurlijke manier te zuiveren. Een waterharmonica is een soort natuurlijke waterzuivering. Het helpt om gezuiverd afvalwater uit de rioolwaterzuivering in Tilburg nog schoner te maken voordat het teruggaat naar de natuur, zoals een beek of aanvulling van het grondwater. We leggen eerst vier velden in het Noorderbos aan om te testen welk veld het beste het water zuivert. Het testveld met de beste resultaten leggen we aan in landschap- en waterpark Pauwels.
Wat dit verder inhoudt, kun je lezen op de website van het waterschap Landschap Pauwels | Waterschap De Dommel.
In maart 2025 was het startschot van de aanleg van het, 100 hectare tellende, Klimaatlandgoed Zwaluwenbunders. Het klimaatlandgoed Zwaluwenbunders bestaat uit verschillende onderdelen. Zo ontwikkelen we onder andere natuur om (de gevolgen van) verdroging en hitte tegen te gaan. We maken ook we een ecologische verbinding. Zo verbinden we de natuurgebieden De Brand en Huis ter Heide met elkaar. Daarnaast leggen we een bos aan, een fietspad en wandelpaden. Ook verandert het landbouwgebruik. Boeren gaan hier verder op een meer natuurvriendelijke manier werken. In maart 2026 is het omgevingsplan hierop aangepast.
Een ingrijpende ontwikkeling in het gebied rond De Spinder is de bouw van een nieuw 380 KV hoogspanningsstation. Door de beperkte ruimte moest dit deels op de waterberging van de rioolwaterzuivering komen te liggen. Dat betekende: een nieuwe plek voor de waterberging aan weerszijden van de N261. Deze ‘compensatie’ waterberging is gereed. Het hoogspanningsstation is eind 2026 gereed.
We willen dat er minder recreanten naar de Loonse en Drunense Duinen gaan, omdat de natuur dit niet meer aan kan. Dat betekent dat we Landschap Pauwels aantrekkelijker en beter bereikbaar moeten maken. Daarnaast is het doel om te zorgen voor een aantrekkelijk recreatief gebied voor de inwoners van stad en dorpen rondom Landschap Pauwels.
Pauwels doet! is een platform voor bewoners, ondernemers en vrijwilligers die zich inzetten voor Landschap Pauwels. In Pauwels doet! komen vrijwilligers samen. Zij zorgen voor goede afstemming. Met hen delen we wat er speelt in het gebied.
Dit is een 16-19 km lange snelfietsroute tussen Station Tilburg en Waalwijk (Haven). Deze ‘Hart van Brabantroute’, de F261, is klaar en herken je aan het rode asfalt. De route ligt vrij van de N261 en dus kun je filevrij hier lekker doorfietsen. Het heet een snelfietsroute omdat het weinig kruisingen heeft. De aanleg was een samenwerking tussen de provincie Noord-Brabant en de gemeenten Tilburg, Loon op Zand en Waalwijk.
Onder de N261 (Midden Brabantweg) komt een recropassage. Zo is het natuurgebied Huis ter Heide straks voor dieren verbonden met het natuurgebied De Brand. Dit zorgt ervoor dat dieren makkelijker van het ene naar het andere natuurgebied kunnen. Ook kun je dan eenvoudig fietsen of wandelen van bijvoorbeeld Huis ter Heide aan de ene kant van de N261 naar het Noorderbos aan de andere kant. In het eerste kwartaal van 2027 moet het klaar zijn. In dit nieuwsbericht lees je meer over de recropassage.
Voor het langzaam verkeer maken we een fietsverbinding tussen Tilburg Noord – Kalverstraat – Moleneind – Houtsestraat en Loonse Molenstraat. Het definitief ontwerp is bijna klaar. We willen in 2026 starten met het maken van de fietsverbinding. Hiermee willen we de bereikbaarheid voor fietsers en wandelaars verbeteren.
Voor de Loonse en Drunense Duinen hebben samenwerkingsparters opgeschreven hoe ze de toekomst zien voor het gebied. Daarin hebben ze aangegeven dat ze de omgeving aantrekkelijker willen maken voor bijvoorbeeld recreanten. Landschap Pauwels hoort hier ook bij. In deze nieuw te realiseren plekken kunnen hondenbezitters hun hond zonder lijn uitlaten. In ieder geval lijkt een deel van het Noorderbos (vlakbij de stad Tilburg) hiervoor geschikt te zijn.
Langzamerhand zie je een geboortebos in het gebied van de Moleneind/Pauwelshoeve. Vanaf 2019 tot en met 2028 planten (groot)ouders en kinderen hier jaarlijks 50 bomen. Daarnaast hebben we dit gebied opnieuw ontworpen. Zo kun je via een wandelpad met bomen vanaf de Udenhoutseweg naar het Moleneind wandelen.
We willen in de noordelijke stadsrand een paar waterbergingen maken om bij flinke regenbuien het water uit de stad op te vangen. We zien dit ook als mooie gebieden om strak fijn te kunnen wandelen.
Aan de Kalverstraat ligt een uit de jaren ’50 stammend 150kV station. Dit station gaan we vernieuwen en uitbreiden. Zo ontstaat er ruimte voor de omliggende regio op het overvolle energienet. TenneT en Enexis hebben samen met bewoners en andere belanghebbenden in de wijk een plan gemaakt voor een mooi landschap met bijvoorbeeld wandelmogelijkheden. We maken ook een parkeerplaats ter hoogte van het Peerke Donders centrum. Dit maakt een bezoek aan Landschap Pauwels makkelijker.
Sinds de zomer van 2025 verpacht de gemeente het perceel Moerstraat 23 aan NoordGroeit.
De 3e pijler in Landschap Pauwels is de verduurzaming van de landbouw. ZLTO, De Duinboeren en gemeente Tilburg willen samen kijken hoe de landbouw er uit moet komen te zien. Daarbij is toekomst voor boeren en het verdienen van een boterham belangrijk.
Met de boeren in het Water- en Klimaatlandschap is veel contact (geweest) over hoe het gebied eruit moet komen te zien. En de rol en de mogelijkheden van (duurzame) landbouw daarin. Centraal staat hoe je water, natuur, landbouw en recreatie zo goed mogelijk kunt combineren. Zo is in het ontwerp voor het klimaatlandgoed Zwaluwenbunders na overleg met de boeren het gebied vergroot voor duurzame landbouw. Voor waterberging ‘het Centrale Waterhart’ willen dat een droge berging ook gebruikt kan worden voor landbouw. In dit gebied hebben boeren ook grond kunnen ruilen waardoor er voor hen nog een toekomst is in het gebied.
Een paar boeren zijn overgegaan naar natuurinclusieve en/of biologische landbouw. Er zijn ook boeren die meer aanbieden. Bijvoorbeeld door bij hun boerderij eigen en/of streekproducten te verkopen. Of waar men een rondleiding kan krijgen.
Deze browser wordt niet meer ondersteund.
Een recente versie van Microsoft Edge, Chrome of Firefox.