Transitievisie warmte

De gemeente maakt een plan voor een nieuwe manier van verwarmen van onze woningen en gebouwen. Dit plan noemen we de Transitievisie Warmte.

In die visie staat hoe woningen en gebouwen van het aardgas af kunnen. En welke betaalbare en duurzame alternatieven er zijn. Eind 2021 stelt de gemeenteraad het plan vast. 

Er is al veel werk gedaan voor een globale visie. De gemeente denkt aan 4 à 5 gebieden met een verschillende aanpak. Dit wordt verder uitgewerkt. Dat doet de gemeente samen met inwoners, ondernemers en instellingen. Zo kan de gemeenteraad een afgewogen besluit nemen.

Denk mee over het nieuwe verwarmen
Meld je aan

Meedenken over de visie?

Met de gemeente meedenken over wat goede en wat minder goede ideeën zijn? Dit kan van mei tot september 2021 via de zogenoemde digitale dialoog. Meld je aan via de knop hiernaast.

In welke delen van Tilburg naar het nieuwe verwarmen?

Toelichting op de kaart (in uitklapmenu's)

Naar het nieuwe verwarmen in 2045: de plannen voor Tilburg

  • Stedelijk gebied: collectieve warmtesystemen
    Waar woningen en gebouwen dicht op elkaar staan, lijken collectieve warmtesystemen de meest passende oplossing. Zo’n systeem kan een uitbreiding zijn van de huidige stadsverwarming. Maar er zijn ook andere, nieuwe mogelijkheden. Bijvoorbeeld een 5e generatie warmte-koude net. Zo’n net levert naast warmte ook koude (voor koeling). Daarbij wordt gebruik gemaakt van lokale bronnen en opslagmogelijkheden. Bijvoorbeeld restwarmte van een productiebedrijf of supermarkt, of warmte uit asfalt. Het is nog niet duidelijk in welk gebied welk type net kan komen te liggen. Dat gaan we komende jaren verder onderzoeken. Binnen de ringbanen liggen collectieve systemen niet voor de hand. Hier kijken we naar oplossingen met bijvoorbeeld biogas, of waterstof.
  • Dorpen en ruim opgezette wijken: kleine collectieve systemen vanuit lokale coöperaties
    Voor gebieden met verspreide bebouwing, heeft de gemeente nog geen passende oplossing. Vaak bestaan die dorpen en wijken uit hechte gemeenschappen. Samen met hen gaan we onderzoeken wat een haalbaar en betaalbaar alternatief voor aardgas kan zijn. En hoe we dat het beste kunnen realiseren. Bijvoorbeeld met een lokaal systeem voor - en door - een groep buurtgenoten.

Maatregelen voor heel Tilburg

  • Voor de hele gemeente geldt: energie besparen, isoleren, ventileren en groene energie opwekken
    Dit doen we samen met inwoners, ondernemers en instellingen. Door te isoleren, hebben we minder energie nodig om gebouwen te verwarmen. Energie die we niet verspillen, hoeven we ook niet op te wekken. Bij isoleren is kierdichting en ventilatie heel belangrijk. Ventileren is nodig om gezonde en comfortabele woningen en gebouwen te houden. Naast isoleren zetten we in op bewustwording en kleine maatregelen. Denk aan het plaatsen van tochtstrips en radiatorfolie, max. 5 minuten douchen, de CV-ketel instellen op 60 ⁰C etc. Alle kleine stappen samen helpen om energie te besparen.
  • Voor gebieden zonder kansrijke oplossing: tijdelijke, hybride oplossingen
    Er zijn delen waar voorlopig nog geen passend alternatief voor aardgas mogelijk is. De binnenstad bijvoorbeeld. In die gebieden zetten we in op tijdelijke oplossingen, zoals een hybride warmtepomp. Daarmee verminderen we het gebruik van aardgas en zetten we al stappen in de goede richting.
  • In alle gevallen is het belangrijk dat we maatregelen slim plannen
    Oftewel: benut zoveel mogelijk natuurlijke momenten, zoals renovatie, verbouwing of verhuizing. Dat scheelt geld en energie.

Westzijde

  • In de gebieden aan de westzijde van Tilburg is het overgrote deel van de gebouwen aangesloten op de stadsverwarming. Die wordt gevoed door restwarmte van de Amercentrale in Geertruidenberg. Er wordt geen gebruik gemaakt van aardgas. In dit gebied denkt de gemeente aan nieuwe lokale, duurzame warmtebronnen en opslagmogelijkheden. Daarmee worden we minder afhankelijk van de restwarmte van de Amercentrale.
  • Door gebouwen te isoleren, hebben we bovendien minder warmte nodig. Het overschot aan warmte kunnen we gebruiken voor andere delen van Tilburg, die nu nog gebruik maken van aardgas.

Rond de ringbanen

  • Aan de noord- en westkant van de ringbanen is een deel van de woningen en gebouwen aangesloten op de stadsverwarming. Een ander deel heeft een aardgasaansluiting. Relatief veel gebouwen hebben naast stadsverwarming ook nog een aardgasaansluiting voor koken en/of warm tapwater. Deze woningen en gebouwen hebben dus 2 aansluitingen. De gemeente ziet kansen om die in ieder geval aardgasvrij te maken. Niet alleen is dat makkelijker te realiseren dan wanneer aardgas ook wordt gebruikt voor verwarmen. Voor de gebruikers is het financieel interessant, omdat zij dan nog maar één keer vastrechtkosten hoeven te betalen.
  • Het ligt voor de hand om meer gebouwen op de stadsverwarming aan te sluiten. Maar we zien ook kansen voor een nieuw 5e generatie warmte-koude net. We gaan onderzoeken wat de meest passende oplossing is. Ook kijken we waar kansen liggen om te beginnen. Daarbij nemen we de ervaringen mee die we hebben opgedaan in Quirijnstok, één van de voorbeeldwijken uit het Programma Aardgasvrije Wijken van de Rijksoverheid.
  • De gemeente stelt aparte energieplannen op voor grote herstructureringslocaties, zoals het Kenniskwartier bij de Universiteit.
  • Zuidelijk van de ringbanen ligt geen stadsverwarming. In dit gebied lijkt een 5e generatie warmte-koude net interessant. Zeker omdat er veel verschillende gebouwen (komen te) staan. Hiervoor voeren we een eerste haalbaarheidsstudie uit. De resultaten hiervan zijn bekend in 2021.

Binnen de ringbanen

  • In het gebied binnen de ringbanen voorziet de gemeente voorlopig geen grote ingrepen richting aardgasvrij. Het gebied is erg divers. Er staan veel verschillende gebouwen, zowel oude monumenten als nieuwbouw. Ook zijn er de afgelopen tijd veel werkzaamheden verricht in de ondergrond. Die ligt erg vol met kabels en leidingen.
  • Voor dit gebied zijn tijdelijke, individuele hybride oplossingen interessant. Ook zullen we proberen kansen te benutten. Bijvoorbeeld als een woningcorporatie haar huurwoningen gaat renoveren en de omliggende koopwoningen kunnen worden meegenomen.
  • En uiteraard geldt ook hier het belang van isolatie, kierdichting en ventilatie. Zo bereidt de gemeente zich slim voor op een aardgasvrije toekomst.

Noordoostzijde

  • Voor de gebieden aan de noordoostzijde heeft de gemeente nog geen aardgasvrije oplossing in beeld. Dit gebied bestaat vooral uit dorpen. Hier staan de gebouwen verder uit elkaar dan in de stad. Vaak is de gemeenschap er hecht. Ook een stadswijk als De Blaak lijkt hier op.
  • Het ligt niet voor de hand om hier op korte termijn te starten. Wel gaan we samen met de lokale gemeenschappen onderzoeken wat kansrijk en haalbaar is. En uiteraard zetten we al slimme stappen met hybride oplossingen, isolatie, kierdichting en ventilatie. De proefprojecten (Green Deals) in Udenhout en De Blaak zijn goede voorbeelden van hoe we al samen aan de slag kunnen.

Waarom doet Tilburg dit?

Tilburg stapt over op groene energie. In 2045 wil Tilburg klimaatneutraal zijn. Dat kan door minder energie te gebruiken en woningen en gebouwen te isoleren. Ook gaan we met de hele gemeente meer groene energie opwekken, bijvoorbeeld met zonneparken en windmolens. Daarnaast stoppen we geleidelijk met het gebruik van fossiele brandstoffen (aardolie, aardgas). Dit doen we om verdere klimaatverandering en schade aan de aarde tegen te gaan. We willen minder droogte, hitte, extreme regenbuien en waterloverlast. En we hebben behoefte aan een betere luchtkwaliteit en groene leefomgeving. In Nederland zijn daarom afspraken gemaakt in het Klimaatakkoord. Iedereen doet wat, elke stap helpt. Of je nu kiest voor korter douchen, energiezuinige apparaten of zonnepanelen op je dak. Samen werken we aan een duurzamer Tilburg. Zo blijft Tilburg ook in de toekomst een fijne plek om te wonen en werken.

Wat gaat de gemeente doen?

Afwachten is geen optie, we moeten aan de slag met onze woningen en gebouwen. Stap voor stap, wijk voor wijk. Er gebeurt al veel. Eigenaren staan aan de lat voor isoleren, met hun eigen planning en budget. Kleinere aanpassingen doet iedereen zoveel mogelijk zelf. We zetten de ketel op 60⁰, vervangen peertjes door LED-lampen en brengen tochtstrips en radiatorfolie aan. Dat woont en werkt comfortabeler én het scheelt geld en energie. De overheid is kartrekker voor grote, publiek zaken, zoals een betaalbaar alternatief voor aardgas. We hebben andere bronnen nodig voor verwarming, warm water, koken en industriële processen.

Wie denken mee?

Elke gemeente maakt plannen. Wij doen het op z’n Tilburgs: samen met inwoners, ondernemers en instellingen. En in nauw overleg met de woningcorporaties, die ongeveer de helft van de woningen in bezit hebben. In een stuurgroep praten vertegenwoordigers mee. Inwoners denken mee via een stadsbrede dialoog en de TilburgerTafel. We bekijken welke scenario’s en oplossingen slim zijn voor Tilburg. En waar we het beste kunnen beginnen. Het wordt een plan voor de hele gemeente, met stappen tot 2045. Eind 2021 neemt de gemeenteraad hierover een besluit. Voor de uitvoering maken we met alle betrokkenen wijkplannen. Het in overleg maken en uitvoeren van de plannen kost tijd. Daarom starten we nu.

Wat doet de gemeente in ieder geval?

Al weet de gemeente nog niet alles, we doen wat sowieso slim is: isoleren en groene energie opwekken. We steken dus nu al de handen uit de mouwen. Door woningen en gebouwen overal in Tilburg goed te isoleren, is minder energie nodig. Aanpassingen doen we liefst op een slim moment: bij koop, onderhoud of verbouwing. Nieuwbouw is al zonder aardgasaansluiting en goed geïsoleerd. Door je woning of pand op tijd klaar te maken, kunnen we overstappen op duurzame warmtebronnen die het milieu niet belasten.

Initiatieven en innovaties

Om klimaatneutraal te worden, is veel groene energie nodig. Steeds meer inwoners en ondernemers wekken zelf zonne-energie op. Bij voorkeur komen er zonnepanelen op daken. Toch zullen er ook meer zonneparken en windmolens nodig zijn. De gemeente werkt samen met energieleveranciers aan nieuwe netwerken, aanpassing van het gasnet voor groen gas en uitbreiding van het elektriciteitsnet. Ondertussen gaan ook onderzoeken en innovaties door. In de toekomst komen nieuwe bronnen beschikbaar: warmte uit bijv. kanaalwater (aquathermie) en aardwarmte (geothermie). Duurzame biomassa, biogas en waterstof zijn en blijven schaars. Deze bronnen kunnen beperkt worden ingezet, vooral op plekken waar geen alternatief is.

Door nu te beginnen, zijn we op tijd klaar met alle aanpassingen en voorbereidingen. Waar mogelijk grijpen we kansen aan en combineren we plannen. Ideeën en initiatieven uit de buurt zijn welkom. Daarvoor is subsidie beschikbaar. Meer daarover lees je op de pagina Klimaatfonds op deze site.